یادداشت مهمان- فرهاد وفایی دانشیار مدیریت صنعتی دانشگاه کردستان و عضو شورای مرکزی کانون صنفی استادان دانشگاهی ایران: در ادبیات استراتژیک، تفاوت میان «صبر در برابر فشار» و «تابآوری» (Resilience)، مرز میان بقا و شکوفایی است. در حالی که تحلیلگران غربی با نگاهی محدود، تنها به دنبال رصد نشانههای فشار بر جمهوری اسلامی هستند، واقعیت میدانی حکایت از پدیدهای فراتر دارد: ما شاهد ظهور یک «نظام تابآور» هستیم؛ نظامی که نه تنها در برابر تهاجمات ترکیبی صهیونیستی آمریکایی نمیشکند، بلکه با هر ضربه، ساختار خود را بازآرایی کرده و با توانمندیهای جدیدتر، از میان بحرانها عبور میکند.
این تابآوری، نه یک پدیده تصادفی، بلکه حاصل همافزایی چهار رکن بنیادین است که ایران را به یک «دژ نفوذناپذیر» تبدیل کرده است.
۱. پیوند ناگسستنی؛ وقتی ملت، سپرِ نظام است
اولین و حیاتیترین لایه این پایداری، «سرمایه اجتماعی» است. در عصر جنگهای نسل جدید که هدف اصلی، گسست میان ملت و حاکمیت از طریق مدیریت بحرانهای ساختگی است، حضور پررنگ و هوشیاری مردم ایران، استراتژیهای روانی دشمن را در نطفه خفه کرده است. این همبستگی، نوعی «مقاومت مدنی» است که نشان میدهد مرزهای ملی و اقتدار نظام، فراتر از دستهبندیهای سیاسی، یک اصل حاکمیتی و مذهبی است که در قلب جامعه ریشه دارد.
۲. اقتصادِ مقاومت؛ گذار از وابستگی به خودکفایی
در جبهه دوم، دشمن با سلاح تحریم و فشار اقتصادی تلاش میکند ساختارها را فلج کند. اما آنچه امروز در بازارها و صنایع ایران مشاهده میشود، تجلی «اقتصاد مقاومت» است. ایران با عبور از تکبعدی بودن و ایجاد زنجیرههای تأمین داخلی و تنوعبخشی به بازارهای راهبردی، ثابت کرده است که میتواند در میانهی طوفانهای تحریمی، مسیرهای رشد خود را بازسازی کند. این پویایی اقتصادی، موتور محرک تابآوری ملی در برابر فشارهای بیرونی است.
۳. انسجام ساختاری؛ قدرت بازگشت به حالت اولیه
از منظر سیاسی و مدیریتی، جمهوری اسلامی برخلاف نظامهای لیبرال که در لحظات بحرانی دچار انفعال و تصادمهای داخلی میشوند، دارای «سیستمهای خودتنظیمگر» است. هماهنگی بینقص میان نهادهای دفاعی، اجرایی و حاکمیتی در زمان وقوع تجاوزات، نشاندهنده استحکام ساختار قدرت است. این نظام، قابلیت «یادگیری از بحران» را دارد و با هر چالش، فرآیندهای خود را بهینهسازی میکند تا از وقوع آسیبهای مشابه جلوگیری کند.
۴. جهاد علمی؛ ستون فقراتِ پدافند مدرن
اما شاید نقطه عطف این تابآوری، در لایهای پنهان اما بسیار قدرتمند نهفته باشد: «دانش و فناوری». آنچه امروز در عرصههای دفاعی و راهبردی شاهد هستیم، محصول مستقیم و سالها مجاهدت بیوقفهی جامعه دانشگاهی ایران است.
در حالی که دشمن بر فناوریهای پیشرفته خود مینازد، نخبگان و دانشگاهیان ایران، با تبدیل «دانش به قدرت»، شکاف تکنولوژیک را پر کردهاند. از دقت بیسابقه در صنایع موشکی و هوافضا گرفته تا پیچیدگیهای سیستمهای پدافندی و راداری و امنیت سایبری، همگی نشاندهنده پیروزی «جهاد علمی» بر تحریمهاست. حضور دانشگاهیان در خط مقدم دفاع، ثابت کرد که تابآوریِ پدافندی، بدون تکیه بر مغزهای متفکر داخلی و پیشرفتهای دانشبنیان، تنها یک شعار خواهد بود؛ اما امروز، دانش، برتریِ استراتژیک ایران در میدان است.
آنچه دشمن به اشتباه «شکست» میپندارد، در واقع مرحلهای از «تغییر شکل برای قدرت بیشتر» است. جمهوری اسلامی با تکیه بر پیوند مردم، پویایی اقتصاد، انسجام ساختار و بهویژه، قدرتِ علمی دانشگاهی، از یک نظام دفاعی به یک «قدرت منطقهای تابآور» تبدیل شده است. این نظام، نه تنها از بحرانها عبور میکند، بلکه با هر چالش، از دل خاکسترها، قدرتمندتر و هوشمندتر برخاسته و معادلات قدرت را در جهان بازتعریف خواهد کرد.
