به گزارش خبرگزاری مهر، نشست رسانهای بررسی مستند «پرونده باز» با حضور داود مرادیان کارگردان مستند و سید مصطفی موسویتبار مدیر گروه مستند مرکز هنری رسانهای نهضت و جمعی از اهالی رسانه در مجتمع فرهنگی سرچشمه برگزار شد.
در این نشست، داود مرادیان کارگردان مستند «پرونده باز» با تشریح رویکرد این مجموعه مستند، گفت: در ساخت مجموعه مستند «پرونده باز» تلاش کردیم با رجوع به اسناد تاریخی و روایتهای کمتر شنیدهشده، نگاهی متفاوت به روابط ایران و آمریکا و ریشههای تقابل میان ایران و غرب ارائه دهیم
مرادیان با اشاره به اینکه این مستند از دوران ملی شدن صنعت نفت آغاز میشود، اظهار کرد: در بررسی اسناد تاریخی، آنچه بیش از هر چیز دیده میشود، تداوم یک نگاه سلطهگرانه نسبت به ایران است؛ نگاهی که صرفاً محدود به جمهوری اسلامی نیست و در دورههای مختلف تاریخی نیز وجود داشته است.
وی با اشاره به ماجرای ملی شدن صنعت نفت و تحریمهای اعمالشده علیه دولت محمد مصدق، گفت: اسناد تاریخی نشان میدهد فشارهای اقتصادی، محاصره دریایی و تحریم ایران، سابقهای طولانی دارد و الگوی برخورد قدرتهای غربی با ایران در طول دههها تغییر ماهوی نکرده است.
او تشریح کرد: مطالبه اصلی ایران در آن زمان تنها «یک سنت» افزایش سهم ایران از درآمد نفت خودش بود؛ اما چرچیل حاضر به پذیرش همین میزان هم نشد. در اسناد تاریخی چرچیل تصریح کرده است که بازسازی بریتانیا پس از جنگ جهانی دوم با نفت ارزان ایران انجام میشود و افزایش سهم ایران برای لندن «مشکلساز» خواهد بود.
داود مرادیان درخصوص الگوی برخورد قدرتهای غربی با ایران توضیح داد: وقتی در زمان پژوهش مستند، اسناد مرتبط به مذاکرات تاریخی ایران با غرب از بریتانیا تا ایالات متحده را عمیقتر بررسی کردم، به این نتیجه رسیدم که مسئله فقط جمهوری اسلامی یا حتی دوره معاصر نیست؛ بلکه اساساً با یک الگوی تاریخی میان «ایران» و «استعمار غربی» مواجه هستیم.
او افزود: ریشه این تقابل را میتوان از دوره صفویه و ورود برادران انگلیسی به دربار شاه عباس دنبال کرد؛ جایی که در اسناد و مکاتبات باقیمانده، نگاه طرف غربی همواره نگاهی مبتنی بر امتیازگیری، سلطه و تحقیر بوده است.
مرادیان درباره نوع نگاه غرب به ایران بیان کرد: اگر از چارچوب ایدئولوژیک جمهوری اسلامی فاصله بگیریم و به اسناد غربی رجوع کنیم، متوجه میشویم مسئله اصلی غرب صرفاً «انقلاب اسلامی» نیست. بلکه ریشه تقابل، «استقلالطلبی ایران» و موقعیت ژئوپلیتیکی کشور است.
او توضیح داد: حتی در دوره پهلوی نیز، هرگاه سیاستمداری بر سر منافع ژئوپلیتیکی ایران ایستادگی کرده، حذف شده است. تیمورتاش شخصیتی کاملاً نزدیک به الگوی غربگرای دوره رضاشاه بودف اما چون در مذاکرات مربوط به منافع ایران و جزایر خلیج فارس کوتاه نیامد، حذف شد.
وی افزود: مسئله غرب نه ایدئولوژی حکومت ایران، بلکه میزان تبعیت یا استقلال ایران است.
کارگردان «پرونده باز» همچنین تأکید کرد: این مستند تلاش دارد تقابل ایران و غرب را صرفاً در چارچوب اختلافات ایدئولوژیک تحلیل نکند، بلکه آن را در بستر موضوعاتی چون استقلال سیاسی، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و منافع قدرتهای جهانی مورد بررسی قرار دهد.
مرادیان با بیان اینکه مذاکره در ذات خود امر منفیای نیست، افزود: مسئله اصلی نوع مواجهه غرب با ایران است؛ چراکه در بسیاری از مقاطع تاریخی، خواسته غرب از ایران نه توافق برابر، بلکه پذیرش نظم مورد نظر قدرتهای بزرگ بوده است.
در پایان، او بیان کرد: اگر روایت مستند «پرونده باز» فقط یک پیام داشته باشد، آن پیام این است:
مسئله اصلی میان ایران و غرب، نزاع «استقلال» و «استعمار» است، نه صرفاً اختلاف ایدئولوژیک یا سیاسی.
او معتقد است فهم این مسئله میتواند نگاه جامعه ایران را نسبت به تاریخ معاصر، مذاکره، تحریم و جایگاه ژئوپلیتیکی کشور تغییر دهد.
مستند «پرونده باز» در پنج قسمت، به کارگردانی داود مرادیان و تهیهکنندگی محسن یزدی در مرکز هنری رسانهای نهضت تولید شده و با کنار هم قرار دادن اسناد تاریخی و روایتهای سیاسی، فراز و فرود روابط تهران و واشنگتن را از ملی شدن صنعت نفت و کودتای ۲۸ مرداد تا برجام و تحولات پس از خروج آمریکا و ترامپ از توافق هستهای را روایت میکند.
این مجموعه مستند در تلاش است به این پرسش پاسخ دهد که آیا ایران آغازگر تقابل با آمریکا بوده یا سیاستهای آمریکا در طول دهههای گذشته مسیر تقابل و ایرانستیزی را شکل داده است.
