سرگئی برین در یک آشپزخانه استارتاپی آینده هوش مصنوعی گوگل را رقم می‌زند

آینده هوش مصنوعی گوگل در آشپزخانه‌ای در کالیفرنیا درحال شکل‌گرفتن است؛ جایی که «سرگئی برین»، هم‌بنیان‌گذار گوگل، همراه با گروهی از مدیران کلیدی خود، تلاش می‌کند مسیر این شرکت در رقابت هوش مصنوعی را هدایت کند.

در طبقه دوم سازه‌ای چادری‌شکل به نام Gradient Canopy، در شرق دفتر مرکزی گوگل در ماونتین ویو، یک آشپزخانه کوچک قرار دارد. در این آشپزخانه میزهایی به شکل U چیده شده‌اند و برین و تعدادی از مدیران مهم گوگل در آنجا روی پروژه‌های حیاتی شرکت کار می‌کنند. «سوندار پیچای»، مدیرعامل گوگل، چند بار در هفته به این اتاق که از فضای استراحت به اتاق جنگ تبدیل شده سر می‌زند. گاهی نیز کارکنان بخش‌های دیگر ساختمان به امید شنیدن اطلاعاتی درباره حرکت بعدی گوگل، برای استراحتی طولانی‌تر وارد آن می‌شوند. حتی شایعاتی درباره دیده‌شدن «لری پیج»، هم‌بنیان‌گذار گوگل، در این محل وجود دارد.

این مرکز قدرت غیرمعمول در هفته‌های اخیر و پس از تغییرات گسترده در رهبری هوش مصنوعی گوگل، نفوذ بیشتری پیدا کرده است. «دمیس هاسابیس»، مدیرعامل Google DeepMind، از سمت خود کناره‌گیری کرد و به‌عنوان دانشمند ارشد آلفابت منصوب شد. «کورای کاووک‌چوغلو» نیز که سال گذشته از لندن به آمریکا نقل مکان کرده بود و اکنون در کنار برین می‌نشیند، به سمت معاون ارشد دیپ‌مایند رسید. «جف دین»، دانشمند ارشد باسابقه گوگل، نیز پس از ۲۷ سال این شرکت را ترک کرد.

نقش برین در ساختار جدید قدرت گوگل به‌طور رسمی اعلام نشده است، اما طبق گفته هشت کارمند فعلی و سابق گوگل، نفوذ او بر محصولات جمینای افزایش یافته است. توانایی برین در اختصاص منابع به پروژه‌های حیاتی و عبور از بروکراسی گوگل، یکی از دلایل این نفوذ عنوان شده است. برخی کارکنان معتقدند تغییرات مدیریتی اخیر می‌تواند قدرت تأثیرگذاری او بر جمینای را بیش از پیش افزایش دهد.

این نقش از نگاه برخی افراد داخل گوگل پس از ادغام دو آزمایشگاه اصلی هوش مصنوعی شرکت در سال ۲۰۲۳ اهمیت بیشتری پیدا کرد؛ ادغامی که به اختلاف بر سر مسیر Gemini، کندشدن پیشرفت و خروج شماری از کارکنان منجر شد. برخی مدیران ماونتین ویو از هاسابیس و دیگر پژوهشگران لندن ناراضی بودند و معتقد بودند آنها در رقابت جمینای با رقبا، رویکردی به اندازه کافی عملی ندارند.

این آشپزخانه کوچک در برابر ساختار بزرگ گوگل، عملاً مانند یک استارتاپ درون شرکت عمل کرده و به برین، کاووک‌چوغلو و دیگر مدیران اجازه داده است سریع‌تر تصمیم بگیرند. یکی از کارکنان سابق که با این ساختار آشناست می‌گوید هدف این آشپزخانه، عبور از سیاست‌های داخلی شرکت است.

اهمیت این تصمیم‌ها اکنون بیشتر از همیشه است. گوگل از مرز فناوری هوش مصنوعی عقب افتاده و فشار زیادی برای عرضه Gemini 4 به‌عنوان محصولی بزرگ بر این شرکت وارد می‌شود. گوگل طی ماه‌های اخیر تعدادی از استعدادهای برجسته خود، ازجمله دانشمندان علوم کامپیوتر «جان جامپر» و «نوام شازیر»، را نیز از دست داده است. در چنین شرایطی، برین از کارکنان خواسته تلاش‌های خود برای توسعه جمینای را دوچندان کنند.

برین در آشپزخانه هوش مصنوعی گوگل

جایگاه برین در ساختار فعلی گوگل غیرمعمول است. او دیگر سمت اجرایی در گوگل ندارد، اما به‌دلیل سهام کنترلی ویژه، همراه با لری پیج نفوذ تعیین‌کننده‌ای بر هیئت‌مدیره شرکت دارد.

پس از کناره‌گیری برین و پیج از مدیریت آلفابت در سال ۲۰۱۹، برین به ساخت کشتی هوایی، شرکت در رویداد Burning Man و نوشتن درباره فیزیک پرداخت. اما پس از عرضه ChatGPT در اواخر ۲۰۲۲ و قرارگرفتن ناگهانی گوگل در موضعی تدافعی، او گفت هیجان پیشرفت‌های هوش مصنوعی آن‌قدر زیاد بوده که نتوانسته از بازگشت به میدان صرف‌نظر کند.

جایگاه ویژه برین در گوگل او را به متحدی قدرتمند برای کارکنانی تبدیل کرده که به دنبال حمایت بیشتر از پروژه یا ایده خود هستند. حتی دسترسی به تراشه‌های گوگل برای تیم جمینای می‌تواند دشوار باشد و مسیر رسمی آن نیازمند ارائه اسناد و جلب حمایت مدیران ارشد است. مسیر دیگر، توافق با تیمی دیگر برای استفاده از تراشه‌هاست. اما راه غیررسمی دیگر، مراجعه مستقیم به برین است.

یکی از مدیران ارشد سابق گوگل می‌گوید کاووک‌چوغلو قدرت رسمی بیشتری در سلسله‌مراتب شرکت دارد، اما برین بنیان‌گذار گوگل است و می‌تواند بیش از هر فرد دیگری از بروکراسی و موانع اداری عبور کند. افرادی که در دیپ‌مایند کار کرده‌اند نیز رابطه خوبی را میان برین و کاووک‌چوغلو توصیف می‌کنند و می‌گویند برین اغلب خواسته‌هایش را از طریق او پیش می‌برد.

در دو سال گذشته، نفوذ این آشپزخانه بیشتر شده است. کاووک‌چوغلو سال گذشته از لندن به ماونتین ویو آمد و اکنون نزدیک برین می‌نشیند. «سباستین بورژو»، مهندس و محقق، نیز سال گذشته از آن سوی اقیانوس اطلس به آمریکا منتقل شد و مسئولیت بهبود قابلیت‌های کدنویسی جمینای را برعهده گرفت. بخشی از این آشپزخانه نیز به تیمی اختصاص داده شده که روی قابلیت‌های کدنویسی Gemini کار می‌کند.

یکی از کارکنان سابق که از نزدیک در جریان این ساختار بوده، می‌گوید برین می‌خواهد جمینای را مانند یک استارتاپ اداره کند و برای حضور در این استارتاپ، باید در آشپزخانه حضور داشت.

«امانوئل تاروپا»، یکی از اعضای Google Fellow و نامی شناخته‌شده در جامعه پژوهش هوش مصنوعی، نیز اغلب در این آشپزخانه حضور دارد. «انریکه پیکراس»، مهندس ارشد پژوهشی Gemini، نیز از متحدان نزدیک برین توصیف شده است. «راهول آریا»، دارنده مدال المپیاد فیزیک، نیز از چهره‌های پرتکرار این فضاست و نقشی کلیدی در بهبود تراشه‌های هوش مصنوعی گوگل داشته است. به گفته منابع داخلی، گوگل تلاش کرده برخی از ستاره‌های مهم خود را کمتر در معرض توجه عمومی قرار دهد تا رقبا آنها را جذب نکنند.

اگر تحمل گرما را ندارید، به فکر چاره باشید

بر اساس گفته کارکنان فعلی و سابق، برین بیشتر در جنبه‌های فنی Gemini دخالت دارد و درباره اندازه مدل‌ها، زمان عرضه و مسیر دستیابی به هوش مصنوعی عمومی یا AGI نظر می‌دهد. او همچنین سال گذشته در برخی اختلافات داخلی درباره نحوه ادغام جمینای با محصولات گوگل نقش داشت.

یکی از ایده‌هایی که برین اوایل امسال مطرح کرد، استفاده از نرم‌افزار برای نظارت بر کدنویسی برخی کارکنان گوگل بود. او معتقد بود این روش می‌تواند به‌عنوان تکنیکی برای یادگیری تقویتی و بهبود قابلیت‌های کدنویسی Gemini مفید باشد.

بااین‌حال، برخی تصمیم‌های برین باعث نارضایتی کارکنان شده است. در سال ۲۰۲۵، جف دین روی پروژه‌ای با نام داخلی Frozen کار می‌کرد که هدف آن قرار دادن نسخه‌ای از معماری جمینای به‌طور مستقیم روی سیلیکون یک تراشه بود. این پروژه میان برخی مدیران Gemini محبوب نبود و برین در نهایت تصمیم گرفت آن را متوقف کند؛ تصمیمی که دین را ناامید کرد و به گفته یکی از افراد مطلع، او در همان دوره به برخی همکارانش گفته بود در حال بررسی ترک گوگل است.

این پروژه بعداً با نام Frozen v2 احیا شد، اما بخشی از منابع آن اوایل امسال کاهش یافت. دین نیز در ماه آگوست گوگل را ترک کرد تا استارتاپ خودش را راه‌اندازی کند.

برین همچنین در سال ۲۰۲۵ با انتشار مطلبی در یکی از کانال‌های داخلی Google DeepMind مبنی بر اینکه حدود ۶۰ ساعت کار در هفته نقطه مطلوب بهره‌وری است، واکنش‌هایی منفی دریافت کرد. یکی از مدیران سابق نیز به کارکنان خود گفته بود این پیام را نادیده بگیرند.

اوایل امسال، در جلسه پرسش‌وپاسخی در AGI House سان‌فرانسیسکو، از برین درباره تقسیم مسئولیت‌هایش با کاووک‌چوغلو و هاسابیس سؤال شد. برین گفت با کاووک‌چوغلو همکاری نزدیکی دارد و وقتی از مسیر تیم‌ها ناراضی باشد، آنها را به چالش می‌کشد. او خودش را فردی توصیف کرد که گاهی «کمی اخلال‌گر» است و گفت صادقانه، کمی هم اهل ایجاد آشوب است.

اعتمادسازی در تیم هوش مصنوعی گوگل

ادغام دیپ‌مایند با تیم اصلی Brain در سال ۲۰۲۳ پایان نزدیک به یک دهه فعالیت هاسابیس در ساختار مستقل دیپ‌مایند بود. او پس از فروش دیپ‌مایند به گوگل در سال ۲۰۱۴ تلاش کرده بود این آزمایشگاه استقلال خود را حفظ کند تا تحقیقاتش بدون بروکراسی گوگل و بدون وابستگی به محصولاتی که ارتباط مستقیمی با هدف اصلی‌اش، یعنی ساخت AGI، نداشتند ادامه پیدا کند.

ادغام سال ۲۰۲۳ برای برخی کارکنان دیپ‌مایند نشان داد امید به استقلال این مجموعه در گوگل چندان واقع‌بینانه نیست. تقریباً در همین زمان بود که برین حضور خود در پروژه جمینای را آغاز کرد. اگرچه گوگل درباره بازگشت او به‌صورت عمومی توضیحی نداد، نشانه‌هایی از حضور دوباره‌اش وجود داشت؛ ازجمله تصویری در مارس ۲۰۲۳ که برین را در کنار سوندار پیچای و «کنت واکر»، رئیس امور جهانی گوگل، نشان می‌داد.

گوگل در آن زمان وارد وضعیت جنگی شده بود، اما در داخل شرکت نیز اختلافاتی شکل گرفته بود. به گفته سه نفر از کارکنان آن دوره، بخش Brain و دیپ‌مایند فرهنگ‌های متفاوتی داشتند. Brain بیشتر روی بهبود محصولات گوگل تمرکز می‌کرد، درحالی‌که تیم‌های دیپ‌مایند بیشتر به تحقیقات بلندمدت می‌پرداختند؛ تحقیقاتی که لزوماً در کوتاه‌مدت ارزش تجاری نداشتند.

یکی از کارکنان سابق می‌گوید میان اهداف دیپ‌مایند تنشی وجود داشت: اینکه این مجموعه باید روی تحقیقات ۱۰ ساله برای پیشبرد توانایی‌های بشر کار کند یا در رقابت ۳ تا ۶ ماهه میان آزمایشگاه‌ها پیروز شود.

در سال ۲۰۲۳، کاووک‌چوغلو تصمیم گرفت جمینای را با استفاده از بخشی از افراد و زیرساخت‌های پروژه Chinchilla، مدل زبانی قبلی تیم دیپ‌مایند در لندن، توسعه دهد و نه بر پایه PaLM 2 گوگل. این تصمیم به گفته دو فرد مطلع، برخی پژوهشگران ماونتین ویو را ناراضی کرد؛ آنها معتقد بودند این انتخاب نوعی طرفداری از تیم لندن است.

پس از بازگشت برین به فعالیت‌های فنی در سال ۲۰۲۳، او کار در آشپزخانه کوچک را آغاز کرد. تاروپا نیز از اعضای اولیه این دفتر بود. با گذشت زمان، میزهای بیشتری به فضا اضافه شد و این محل عملاً به مرکز فرماندهی Gemini تبدیل شد؛ مکانی که کارکنان اغلب آن را «آشپزخانه کوچک سرگئی» می‌نامند. در مقطعی حتی به‌دلیل تمایل کارکنان برای نزدیک‌بودن به این مرکز قدرت، فضای دیگری نیز برای توسعه آن اضافه شد.

متمرکز بر AGI

بر اساس گفته دو فردی که برین را در این محل دیده‌اند، او طی ماه‌های اخیر زمان کمتری را در آشپزخانه سپری کرده و گاهی یک هفته در میان در آنجا حاضر می‌شود. برین همچنین در دسامبر سال گذشته، پیش از احتمال وضع مالیات جدید میلیاردرها در کالیفرنیا، بخشی از دارایی‌های شخصی خود را از این ایالت خارج کرد و خانه‌هایی در فلوریدا و نوادا خرید.

کارکنان فعلی و سابق می‌گویند برین پیش از تغییرات اخیر در رهبری گوگل از سرعت پیشرفت جمینای ناراضی بوده و کارکنان را به تمرکز بیشتر روی امکان «خودبهبودی بازگشتی» یا RSI تشویق کرده است؛ مرحله‌ای که در آن سیستم‌ها می‌توانند خودشان را بهبود دهند. یکی از کارکنان سابق می‌گوید برین سرمایه‌گذاری ذهنی زیادی روی RSI دارد و به‌شدت تحت تأثیر ایده AGI قرار گرفته است.

منابع داخلی، تغییرات مدیریتی ماه آگوست را پیروزی بخش فنی‌تر شرکت و کاهش بیشتر استقلال دیپ‌مایند توصیف کرده‌اند؛ تغییری که واقعیت تجاری رقابت هوش مصنوعی را نشان می‌دهد. در هفته‌های اخیر، نشانه‌هایی از پیشرفت گوگل نیز دیده شده است. این شرکت «برت زوف»، هم‌بنیان‌گذار Thinking Machines Labs، را دوباره استخدام کرده و برخی منابع داخلی این اتفاق را موفقیتی مهم برای گوگل می‌دانند. گوگل همچنین گفته است مدل جدید Gemini پیشرفت «قابل‌توجهی» در کدنویسی دارد.

بااین‌حال، گوگل همچنان درحال از دست دادن نیروهای متخصص است و بازار نرم‌افزارهای کدنویسی مبتنی بر هوش مصنوعی نیز به‌سرعت شلوغ‌تر شده است. «گیل لوریا»، تحلیلگر، معتقد است گوگل برای رقابت به یک پیشرفت بزرگ نیاز دارد تا مدل‌هایش را به سطح پیشرو در صنعت برساند؛ در غیر این صورت، اقدامات شرکت عمدتاً تاکتیکی باقی خواهد ماند و گوگل همچنان مجبور است فاصله خود با رقبا را جبران کند.

عرضه مدل Astra از سوی OpenAI در ماه سپتامبر نیز ظاهراً بار دیگر مرزهای این حوزه را جابه‌جا کرده و «سم آلتمن»، مدیرعامل OpenAI، گفته است مدل‌های حتی هوشمندتری در راه هستند.

بنابراین گوگل به شتاب بیشتری نیاز دارد و افزایش نقش برین باعث شده برخی کارکنان امیدوار باشند این شرکت بتواند به اهداف خود دست یابد. از یک گاراژ تا یک آشپزخانه، مهم‌ترین تحولات گوگل بارها در مکان‌هایی غیرمنتظره شکل گرفته‌اند.