خبرگزاری مهر-گروه استانها؛ تعزیه به عنوان یکی از اصیلترین هنرهای نمایشی مذهبی ایران، ریشه در عمق فرهنگ شیعی و سوگواری عاشورا دارد. این نمایش آیینی که ترکیبی از شعر، موسیقی محلی، لباسهای سنتی و بازیگری حماسی است، سالهاست که در استان چهارمحال و بختیاری با شور و معنویت خاصی برگزار میشود. مردم این خطه با ارادت عمیق به امام حسین (ع)، تعزیه را نه فقط یک مراسم، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی خود میدانند. از روستاهای دورافتاده تا شهرهای استان، هر سال در ایام محرم و صفر، مجالس تعزیه با حضور گسترده مردم برپا میگردد و خاطره کربلا را زنده نگه میدارد. این هنر در طول تاریخ، نقش مهمی در آموزش ارزشهای اسلامی به نسلهایی داشته که شاید دسترسی کمتری به منابع مکتوب داشتهاند.
مدیران فرهنگی چهارمحال و بختیاری بر لزوم برگزاری منظم گردهمایی تعزیهخوانان در آستانه محرم تأکید دارند. این گردهماییها فرصتی برای هماهنگی، آموزش و حفظ اصالت این هنر فراهم میکند. در شرایط کنونی، که جامعه با چالشهای فرهنگی و اجتماعی مواجه است، تعزیه به عنوان جبههای معنوی عمل میکند و به مردم کمک مینماید تا با الهام از عاشورا، بر سختیها فائق آیند. مسئولان فرهنگی خواستار برگزاری محافل تعزیه در ساعات مناسب و مکانهای امن شدهاند تا هم ایمنی مخاطبان تأمین شود و هم جلوی هرگونه تحریف در متون گرفته شود. این رویکرد نشاندهنده توجه جدی به کیفیت و پایداری این سنت کهن است.
یکی از ویژگیهای برجسته تعزیه در چهارمحال و بختیاری، پیوند عمیق آن با زندگی روزمره مردم است. تعزیهخوانان قدیمی مانند حاج صولت، که مورد احترام و اعتقاد خاص مردم بودند، نمادی از کرامت و ارادت به اهل بیت به شمار میروند. مردم این استان با عشق فراوان، اشعار تعزیه را زمزمه میکنند و حتی تعزیهخوانان را به خانههای خود دعوت مینمایند. این عجین شدن با فرهنگ بومی، تعزیه را به میراثی زنده تبدیل کرده که نسل به نسل منتقل میشود. زنان و مردان، جوان و پیر، همه در این مجالس غرق در معنویت شده و اشک میریزند.
بها دادن به جوانان و نوجوانان از مهمترین تأکیدات فرهنگی استان در حوزه تعزیه است. مسئولان معتقدند باید فضا برای هنرنمایی جوانان باز شود و از ظرفیت هنر تعزیه برای مصونیتبخشی در برابر تهاجم فرهنگی استفاده گردد. آموزش شبیهخوانان جوان، حذف تحریفها از متون و تربیت نیروی متخصص، از برنامههای جدی کانونهای فرهنگی است. این اقدامات نه تنها اصالت تعزیه را حفظ میکند، بلکه آن را برای نسل جدید جذابتر و پویاتر میسازد. تعزیه در این استان، پلی میان گذشته پرافتخار و آینده روشن فرهنگی به حساب میآید.
در مجموع، تعزیه چهارمحال و بختیاری فراتر از یک نمایش مذهبی، ابزاری قدرتمند برای انسجام اجتماعی، ترویج فرهنگ عاشورایی و مقاومت در برابر چالشها بوده است. با حمایتهای دولتی و مردمی، این هنر میتواند به عنوان یکی از برندهای فرهنگی استان در سطح ملی و حتی بینالمللی مطرح شود و نقش خود را در تربیت اخلاقی و معنوی جامعه بیش از پیش ایفا کند.
تعزیه در چهارمحال و بختیاری، نمادی از مقاومت فرهنگی و معنوی است
رضا یوسفی یکی از فعالان و پیشکسوتان تعزیه در چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، از ریشههای تاریخی این هنر سخن گفت.
وی تأکید کرد: تعزیه از عصر صفوی تاکنون با عشق و ارادت به امام حسین (ع) در این منطقه جاری بوده و برای مردمانی که سواد کمتری داشتند، تاریخ اسلام و کربلا را به شکلی ملموس و نمایشی بازگو کرده است. این هنر با زندگی روزمره مردم عجین شده و بسیاری از اشعار آن در حین کار و زندگی زمزمه میشود. اعتقاد مردم به تعزیهخوانانی همچون حاج صولت، که مورد عنایت خاص الهی دانسته میشدند، نشان از عمق معنوی این سنت دارد.
وی ادامه داد: تعزیه در استان نه تنها جنبه نمایشی دارد، بلکه در لحظات سخت تاریخی، الهامبخش مقاومت بوده است. از جنگ تحمیلی گرفته تا دفاع مقدس، یاد امام حسین (ع) پشتوانه معنوی مردم قرار گرفته و خانوادههای شهدا با تأسی به صبر یوسفی بیان داشت: حضرت، سختیها را تحمل کردهاند. محرم و صفر اسلام را زنده نگه داشته و تعزیه به عنوان میراث گذشتگان، همچنان پاس داشته میشود. مجالس تعزیه جایی است که دیدگان اشکبار شده و دلها غرق در معنویت میگردد.
این فعال فرهنگی با اشاره به نقش جوانان، گفت: بها دادن به استعدادهای جوان و عدم مخالفت با حضور آنان، از ضروریات تعالی این هنر است.
یوسفی بیان داشت: نوجوانان و جوانان باید با آموزش درست، شبیهخوانی را بیاموزند تا در برابر تهاجم فرهنگی مقاوم شوند. حذف هرگونه تحریف از متون تعزیه و دقت نظر فعالان، تضمینکننده اصالت این نمایش مذهبی خواهد بود. استان چهارمحال و بختیاری با داشتن صدها گروه فعال، پتانسیل بالایی برای برگزاری سوگوارههای بزرگ دارد.
پیشکسوت تعزیه در چهارمحال و بختیاری گفت: تعزیهخوانی در این خطه، بیش از هر چیز بر پایه عشق و ارادت مردمی استوار است. مردم با دید اعتقادی به تعزیهخوانان نگاه میکنند و این هنر را بخشی از هویت بختیاری خود میدانند. دعوت از تعزیهخوانان به خانهها و زمزمه اشعار در زندگی روزمره، نشاندهنده عمق این پیوند است. این سنت کهن همچنان در روستاها و شهرها زنده و پویا مانده است.
وی در پایان سخنانش به اهمیت حفظ و ارتقای تعزیه اشاره کرد و گفت: با برنامهریزیهای فرهنگی، میتوان نسل جدید را بیشتر با این هنر آشنا کرد. تربیت شبیهخوانان جوان و استفاده از ظرفیت هنر برای تقویت ارزشهای اخلاقی، از اولویتهاست. تعزیه نه تنها گذشته را زنده نگه میدارد، بلکه آینده فرهنگی استان را نیز روشن میسازد.
یوسفی عنوان کرد: تعزیه در چهارمحال و بختیاری، نمادی از مقاومت فرهنگی و معنوی است. با حمایت همگانی و دقت در برگزاری مجالس، این میراث گرانبها برای نسلهای آینده حفظ خواهد شد و همچنان الهامبخش وحدت، صبر و ایثار خواهد بود.
فرهنگ عاشورا از درخشانترین جبهههای معنوی و معرفتی است
شهرام فرجی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اینکه فرهنگ عاشورا از درخشانترین جبهههای معنوی و معرفتی است، اظهار کرد: هنر تعزیهخوانی به حفظ و زنده نگهداشتن عاشورا و محرم کمک کرده است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال و بختیاری با ذکر اینکه گردهمایی تعزیهخوانان هر ساله در آستانه محرم الحرام برپا میشود، ادامه داد: امسال در میانه جنگ تحمیلی سوم، این آیین را برپا میکنیم و داغدار قائد شهیدمانیم که در حالی به شهادت رسیدند که بر خلاف ادعای معاندان سرکارشان حضور داشتند نه آنکه مخفی شده باشند.
وی با تأکید بر اینکه آیینهای تعزیه در ایام محرم و صفر حتیالامکان پیش از آغاز تجمعات شبانه برپا میشود، ادامه داد: درخواستم از فعالان این عرصه آن است که برنامه تعزیهخوانی را تا پیش از آغاز تجنعات، به پایان برند.
فرجی با دعوت از تعزیهخوانها برای تقلیل تحریفات تعزیه، افزود: انتظار میرود همه فعالان این عرصه دقت نظر داشته باشند؛ مجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز برنامهریزی برای برپایی محافل تعزیه داشته و مقرر شده این برنامهها ساعتی قبل از اذان مغرب و عشاء در محلهای اعلام شده برپا گردد.
وی در خصوص محلهای اجرای محافل تعزیهخوانی، یادآور شد: درخواست میشود متولیان گروههای تعزیه مکانهای امن و دارای ایمنی کافی برای مخاطبان را برای برپایی این محافل تدارک ببینند.
فرجی بیان کرد: بها دادن به جوانان از دیگر بایستههای تعالی این هنر در استان است که حتیالامکان نباید مخالفتی با جوانان در این عرصه صورت گیرد بلکه اجازه هنرنمایی به جوانان نیز اعطا شود.
فرجی گفت: مصونیت بخشی به نوجوانان و جوانان در مقابل تهدید تهاجم فرهنگی با تکیه بر ظرفیت هنر، توجه به حذف تحریفها از متون تعزیه و نیز تربیت و آموزش شبیهخوانان جوان از دیگر انتظارات از فعالان این عرصه است.
تعزیه خوانی تاریخ اسلام و اهل بیت (ع) را ترسیم و مجسم ساخته است
حجت الاسلام و المسلمین سید ابوالحسن فاطمی نماینده ولی فقیه در چهارمحال و بختیاری با تأکید بر اینکه مردم به کسی همچون حاج صولت با دید اعتقادی نگاه میکردند، بیان کرد: اعتقاد و ارادت خاص مردم این خطه به این تعزیهخوان قدیمی به برکت امام حسین (ع) بود که نقل است مورد عنایت الهی و صاحب کرامت بود.
وی با تصریح اینکه تعزیهخوانی از عصر صفوی تا کنون بر اساس عشق و ارادت به امام حسین (ع) برپا بوده است، اظهار کرد: تعزیه از دیرباز برای مردمانی که مسلمان و محب اهل بیت بودند اما سواد خواندن و نوشتن نداشتند، تاریخ اسلام و اهل بیت (ع) را ترسیم و مجسم ساخته است.
فاطمی با تأکید بر عجین شدن تعزیه با زندگی روزمره مردم، افزود: خیلیها از روی عشق به حضرت اشعار تعزیه را در حین کار زمزمه و گاه حتی تعزیهخوانها را به منزلشان دعوت میکردند.
امام جمعه شهرکرد با اشاره به اینکه تعزیه به عنوان میراث گذشتگان این سرزمین پاس داشته میشود، اظهار کرد: چه بسیار دیدگانی که در مجالس تعزیه اشکبار شده و مردان و زنان تماشاگر این برنامه، غرق در معنویت میشدند.
فاطمی با اشاره به اینکه محرم و صفر اسلام را زنده نگه داشته است، گفت: جنگ هشت ساله دشمنان علیه کشورمان به برکت عشق به سیدالشهدا (ع) منتج به پیروزی این ملت شد. دفاع مقدس به برکت یاد و نام حسین (ع) برای همیشه ماندگار شد.
وی با اشاره به اینکه در تمامی جهادها و مبارزات با دشمنان متخاصم تنها یاد امام حسین (ع) و عاشورا الهامبخش است، افزود: پدران و مادران شهدا به عشق امام حسین (ع) صبوری میکنند و تأسی به حضرت سرلوحه کارشان در تحمل سختیها و امید به پیروزی است.
به گزارش خبرنگار مهر، تعزیه در چهارمحال و بختیاری به عنوان میراثی گرانبها، نقش مهمی در حفظ فرهنگ عاشورایی و انسجام اجتماعی داشته است. با تأکید مسئولان بر برگزاری امن و اصیل مجالس، این هنر پویاتر از همیشه ادامه خواهد یافت.
حضور گسترده جوانان و آموزش نسل جدید، تضمینکننده تداوم تعزیه در آینده است. حذف تحریفها و تمرکز بر ارزشهای واقعی، اصالت این نمایش را تقویت میکند. پیوند تعزیه با زندگی مردم و ارادت به پیشکسوتانی مانند حاج صولت، عمق معنوی این سنت را نشان میدهد. این هنر همچنان الهامبخش مقاومت و صبر در برابر چالشها خواهد بود. در نهایت، حمایت فرهنگی از تعزیه میتواند به گردشگری مذهبی و تقویت هویت استانی کمک کند. چهارمحال و بختیاری با این میراث زنده، الگویی برای دیگر مناطق کشور است.
