به گزارش خبرنگار مهر، حسن عبدیپور، دبیر علمی کنگره بینالمللی علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی، با حضور در بیت آیتالله محسن اراکی، عضو مجلس خبرگان رهبری و استاد درس خارج حوزه علمیه قم، با وی دیدار و گفتوگو کرد.
آیتالله اراکی در این دیدار با بررسی نقش تاریخی و تمدنساز علمای شیعه، از دوره مغول تا صفویه، بر ضرورت بازخوانی و احیای میراث علمی آنان تأکید کرد و به تشریح جایگاه کتاب حاشیه ملاعبدالله یزدی بر تهذیب المنطق تفتازانی پرداخت.
وی با اشاره به نقش علمای شیعه در عبور تشیع از بحرانهای تاریخی، رفتار خواجه نصیرالدین طوسی در مواجهه با مغولان را نمونهای از نبوغ تمدنی علمای شیعه دانست و گفت که این عالمان در دورههای مختلف با درایت و زمانشناسی زمینه حفظ و گسترش میراث علمی و فرهنگی شیعه را فراهم کردند.
آیتالله اراکی همچنین درباره گرایش سلطان محمد خدابنده به تشیع اظهار کرد که این تحول نتیجه یک تصمیم مقطعی نبوده و زمینههای آن از پیش و با نقشآفرینی خواجه نصیرالدین طوسی و علامه حلی شکل گرفته بود.
پیشنهادهای پنجگانه برای احیای حاشیه ملاعبدالله
آیتالله اراکی با تأکید بر جایگاه حاشیه ملاعبدالله در تاریخ آموزش منطق، پنج محور را برای احیا و بازتولید این اثر پیشنهاد کرد؛ از جمله افزودن درسنامههای کاربردی و مثالهای روزآمد، تصحیح انتقادی بر اساس نسخههای معتبر، انتشار متن اصلی محقق دوانی در کنار حاشیه ملاعبدالله، انجام پژوهش تطبیقی با آثاری همچون الجوهر النضید علامه حلی و المنطق مرحوم مظفر و همچنین روانسازی و ویرایش فنی متن با بهرهگیری از متخصصان زبان عربی.
وی سنت حاشیهنویسی در میان علمای شیعه را نیز یکی از روشهای مهم توسعه علم دانست و بر نقش نقد علمی، اخلاص علمی و فراهم کردن زمینه برای پژوهشهای نسلهای بعد تأکید کرد.
هشدار درباره انقطاع نسلی در نسخهشناسی
آیتالله اراکی با اشاره به تجربه خود در دوران حضور در انگلستان، از وجود نسخههای خطی اسلامی و شیعی در مخازن کتابخانه بریتانیا خبر داد و گفت که در آن زمان برای فهرستبرداری و تهیه نسخههای عکسبرداریشده این آثار مذاکراتی انجام شده بود، اما این پروژه پس از پایان مأموریت وی متوقف شد.
وی با ابراز نگرانی از کاهش شمار نسخهشناسان برجسته، بر ضرورت تربیت نیروهای جوان در این حوزه تأکید کرد و گفت نسخهشناسی تنها یک دانش نظری نیست و به تجربه و ممارست طولانی نیاز دارد. به گفته وی، در صورت بیتوجهی به تربیت نسل جدید، بخشهایی از میراث مکتوب شیعه در خارج از کشور در معرض فرسودگی قرار خواهد گرفت.
تأکید بر آموزش منطق از دوران کودکی
آیتالله اراکی همچنین آموزش منطق را محدود به حوزه و دانشگاه ندانست و بر آموزش آن از دوران کودکی متناسب با سن دانشآموزان تأکید کرد.
وی تدوین آثاری با موضوع منطق برای کودکان، منطق و سیاست و منطق حکمرانی را ضروری دانست و تفکر منطقی را ابزاری برای نظمبخشی به دادهها و تقویت توانایی استدلال عنوان کرد.
وی در ادامه با اشاره به تجربه خود در مناظرات اعتقادی، بر اهمیت تسلط بر منطق در مباحثات علمی تأکید کرد.
توجه به شیوههای سنتی آموزش حوزوی
آیتالله اراکی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به خاطراتی از شهید مرتضی مطهری، بر اهمیت استماع و تمرکز در فرایند آموزش علوم دینی تأکید کرد.
وی گفت در سنت حوزوی، طلاب در زمان تدریس استاد به جای یادداشتبرداری مستمر، بر شنیدن، پیشمطالعه و مباحثه تمرکز میکردند و سپس به تدوین و تنظیم تقریرات درس میپرداختند؛ روشی که به اعتقاد وی در شکلگیری تقریرات دقیق و عمیق علمای گذشته مؤثر بوده است.
مأموریتهای پیشنهادی برای کنگره
آیتالله اراکی در پایان بر احیای جایگاه تاریخی شیراز در علوم عقلی و ادبی و همچنین بررسی شیوه اداره عتبات عالیات و نظام موقوفات در عصر ملاعبدالله تأکید کرد و خواستار استفاده از این تجربیات تاریخی در مدیریت نوین اماکن متبرکه شد.
در ادامه این دیدار، حسن عبدیپور گزارشی از روند شناسایی، گردآوری و ثبت نسخههای خطی منسوب به ملاعبدالله در داخل و خارج از کشور ارائه کرد.
وی اعلام کرد که با وجود محدودیتهای مالی، دبیرخانه کنگره تدوین موسوعه علامه در ۲۰ جلد و پژوهشهای مرتبط با منظومه علمی و جهادی وی در ۳۰ جلد را در دستور کار دارد.
عبدیپور همچنین از برگزاری بیش از ۶۰ نشست علمی به زبانهای فارسی، عربی و انگلیسی و چند همایش تخصصی در مراکزی از جمله دانشگاه کوفه عراق، دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه شیراز خبر داد.
دبیر علمی کنگره در پایان از برگزاری همایش بینالمللی تاریخ و زمانه ملاعبدالله بهابادی یزدی در سال جاری به میزبانی استان یزد و شهرستان بهاباد خبر داد و گفت تدوین درسنامه منطقی و تصحیح انتقادی آثار علامه در اولویت برنامههای انتشاراتی کنگره قرار دارد.
